Các văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ 01/07/2026

1. Nhóm quy định về thuế, hải quan và thủ tục hành chính

1.1 Siết chặt kỷ luật và tăng mức xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

Nghị định số 169/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế cho Nghị định số 128/2020/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý là cơ quan hải quan sẽ kiểm soát khắt khe hơn đối với các lỗi sai sót phổ biến như:

• Khai sai mã HS, trị giá tính thuế hoặc xuất xứ hàng hóa.

• Chậm nộp hồ sơ, chậm thanh toán các khoản thuế phát sinh theo thời hạn quy định.

• Vi phạm quy trình giám sát hải quan đối với hàng quá cảnh, chuyển khẩu, hàng đưa về kho bảo thuế hoặc khu phi thuế quan.

Giải pháp cho doanh nghiệp: Doanh nghiệp không nên duy trì thói quen áp mã hoặc sao chép tờ khai cũ mà cần thiết lập một bộ phận kiểm soát nội bộ (Compliance) nhằm thẩm định kỹ lưỡng các chứng từ gốc như C/O, hợp đồng, Invoice, Packing List, catalogue và tài liệu kỹ thuật trước khi truyền tờ khai chính thức.

1.2 Luật Quản lý thuế mới và áp lực minh bạch hóa dữ liệu hậu kiểm

Luật Quản lý thuế năm 2025 (Luật số 108/2025/QH15) chính thức áp dụng từ 01/07/2026, thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019. Quy định mới đặt ra chuẩn mực cao hơn về tính logic, nhất quán của dữ liệu khai báo xuyên suốt vòng đời lô hàng.

Trong công tác hậu kiểm, cơ quan thuế và hải quan sẽ tập trung sâu vào các loại hình nhạy cảm như gia công, sản xuất xuất khẩu, tạm nhập tái xuất và các trường hợp được hưởng chính sách miễn, giảm, hoàn thuế. Do đó, việc số hóa toàn bộ hệ thống lưu trữ chứng từ, đảm bảo khả năng truy xuất dữ liệu trong vòng vài phút khi có yêu cầu kiểm tra là điều kiện sống còn.

1.3 Đồng bộ hóa bộ mã cơ quan hải quan trên toàn quốc

Thực hiện theo Thông báo số 17920/TB-CHQ và Công văn số 18074/CHQ-GSQL, ngành Hải quan chính thức đưa vào vận hành hệ thống mã cơ quan hải quan mới từ 01/07/2026.

Thay đổi này tác động trực tiếp đến thao tác tác nghiệp hàng ngày của nhân viên xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp bắt buộc phải phối hợp với nhà cung cấp phần mềm khai báo để cập nhật lại mã Chi cục, mã cửa khẩu, đồng thời điều chỉnh thông tin tài khoản nộp thuế và các biểu mẫu nội bộ. Việc nhầm lẫn mã cũ sau thời điểm này có thể dẫn đến việc tờ khai bị từ chối tiếp nhận, buộc doanh nghiệp phải làm thủ tục hủy và khai báo lại, làm phát sinh chi phí lưu bãi và thời gian.

1.4 Đẩy mạnh cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục

Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP đi vào hiệu lực từ 01/07/2026 mang đến những tín hiệu tích cực trong việc giảm tải thủ tục hành chính, cắt giảm giấy phép con và thúc đẩy cơ chế một cửa quốc gia. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần nhanh chóng cập nhật lại quy chế nội bộ, điều chỉnh phân quyền phê duyệt để tránh việc thủ tục pháp lý đã được rút gọn nhưng quy trình vận hành nội bộ vẫn bị "treo" ở các bước rườm rà cũ.

2. Nhóm quy định về chất lượng, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc

2.1 Lộ trình số hóa truy xuất nguồn gốc do Bộ Công Thương quản lý

Thông tư số 31/2026/TT-BCT có hiệu lực từ 01/07/2026 thiết lập khung pháp lý chuẩn hóa về truy xuất nguồn gốc hàng hóa với lộ trình hai giai đoạn rõ rệt:

• Giai đoạn 1 (từ 01/07/2026): Doanh nghiệp tiến hành đăng ký tài khoản hệ thống và thiết lập mã định danh cho danh mục sản phẩm.

• Giai đoạn 2 (từ 01/01/2027): Áp dụng bắt buộc toàn diện hệ thống truy xuất nguồn gốc trên thị trường.

Sự chuẩn bị sớm về cơ sở dữ liệu nhà sản xuất, thông tin lô hàng, chứng nhận chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp không bị động khi bước vào giai đoạn áp dụng bắt buộc, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh về độ minh bạch sản phẩm.

2.2 Nhãn điện tử, mã số mã vạch và phân loại rủi ro kiểm tra chất lượng

Nghị định số 37/2026/NĐ-CP chính thức áp dụng từ 01/07/2026, bổ sung các quy định mới về nhãn điện tử, chuẩn hóa mã số mã vạch và thay đổi phương thức kiểm tra chất lượng hàng nhập khẩu dựa trên mức độ rủi ro thực tế của doanh nghiệp và mặt hàng.

Doanh nghiệp cần chủ động hoàn thiện hồ sơ hợp quy, chuẩn bị sẵn sàng catalogue và kết quả thử nghiệm mẫu trước khi hàng cập cảng nhằm tối ưu hóa thời gian thông quan, tránh tình trạng hàng hóa bị giữ lại chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành kéo dài.

3. Nhóm quy định chuyển tiếp về quản lý hóa chất

Từ ngày 01/07/2026, các mốc thời gian chuyển tiếp đối với nhóm hàng hóa chất theo Nghị định số 26/2026/NĐ-CP cùng các công văn hướng dẫn chuyên ngành chính thức bước vào giai đoạn thực thi nghiêm ngặt.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh, nhập khẩu hoặc lưu trữ hóa chất, trọng tâm rà soát bao gồm:

• Điều kiện an toàn kho bãi, hệ thống phòng cháy chữa cháy và tiêu chuẩn tồn trữ.

• Tính chính xác của hồ sơ phân loại hóa chất nguy hiểm, bản chỉ dẫn an toàn hóa chất (MSDS), chứng từ xuất xứ và nhãn mác cảnh báo.

4. Nhóm quy định về logistics chuyên ngành và thương mại điện tử

4.1 Khai thác hạ tầng hàng không và dịch vụ logistics sân bay

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2025, Nghị định số 208/2026/NĐ-CP và Nghị định số 205/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ 01/07/2026. Sự thay đổi này tác động mạnh mẽ đến các doanh nghiệp vận tải hàng không (Air Cargo), đại lý hãng hàng không (GSA), các công ty chuyển phát nhanh và kho hàng không. Các đơn vị cần cập nhật kịp thời quy trình khai thác slot, biểu phí dịch vụ sân bay và các quy định về an ninh hàng không mới.

4.2 Minh bạch hóa dữ liệu thương mại điện tử xuyên biên giới

Luật Thương mại điện tử năm 2025 có hiệu lực từ 01/07/2026 thiết lập khung quản lý chặt chẽ hơn đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới (Cross-border E-commerce). Các sàn thương mại điện tử, đơn vị fulfillment, dịch vụ vận chuyển chặng cuối (Last-mile) phải đảm bảo khả năng kết nối dữ liệu đơn hàng, thông tin người mua - bán và chứng từ vận chuyển đồng bộ với cơ quan quản lý nhà nước.

4.3 Ưu đãi thuế nhập khẩu cho lĩnh vực công nghệ cao

Luật Công nghệ cao năm 2025 chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026, trong đó bổ sung các gói chính sách ưu đãi tài chính, bao gồm việc miễn thuế nhập khẩu đối với linh kiện, nguyên liệu, vật tư phục vụ cho hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) và dây chuyền sản xuất công nghệ cao. Các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn cần nhanh chóng rà soát điều kiện hồ sơ để kịp thời thụ hưởng chính sách.

4.4 Quản lý chặt chẽ vật liệu xây dựng nhập khẩu

Nghị định số 209/2026/NĐ-CP và Thông tư số 41/2026/TT-BXD có hiệu lực từ 01/07/2026 siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn hợp quy đối với các mặt hàng vật liệu xây dựng nhập khẩu chủ lực như thép, kính xây dựng, xi măng và các vật liệu mới.

5. Nhóm quy định về hạ tầng giao thông và vận tải nội địa

• Vận tải thủy nội địa: Thông tư số 20/2026/TT-BXD có hiệu lực từ 01/07/2026 quy định chi tiết về tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình quản lý và vận hành hệ thống cảng thủy nội địa, tác động trực tiếp đến chi phí và phương án điều độ của các doanh nghiệp vận tải đường thủy.

• Hạ tầng giao thông đường bộ: Nghị định số 241/2026/NĐ-CP chính thức áp dụng từ 01/07/2026, điều chỉnh việc phân cấp quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, hệ thống trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc/quốc lộ và các quy định liên quan đến quy chuẩn lưu thông của một số chủng loại phương tiện vận tải đường bộ.

Kết luận

Sự đồng loạt có hiệu lực của hàng loạt văn bản pháp luật từ ngày 01/07/2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu. Việc chủ động rà soát từ sớm các khâu khai báo hải quan, mã định danh, hồ sơ thuế, nhãn mác cho đến quy trình vận tải nội địa sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ, bảo vệ chuỗi cung ứng khỏi những gián đoạn không đáng có trong giai đoạn biến động chính sách.